همه ماازفوایدورزش آگاهیم.برخی به طورحرفه ای"برخی به عنوان تفریح وبرخی به منظورکاهش وزن ورزش می کنند.درست است که ورزش تاثیربسزایی درزندگی داردولی درست انجام دادن آن برای گرفتن نتیجه مناسب بسیارحائزاهمیت است.که مهمترین عامل تغذیه مناسب درورزش است...دراکثرباشگاههای رزمی به رغم توصیه های مربیان برای تغذیه قبل وبعدازورزش افراددچارسردرگمی می باشند.وباوجودتمرین درساعات زیادبازهم نتیجه مطلوب راکسب نمی کنند.البته تغذیه درسنین مختلف متفاوت می باشد.یک نوجوان درحال رشداست وبه طورعادی بدنش نیازبه کالری بیشتری دارد.ویک پسرنوجوان درحداکثررشد ممکن است به4000کالری درروزنیازداشته باشد.
کربوهیدراتها
کربوهیدراتهابهترین وکاملترین سوخت برای ورزشکاران هستند.چون درمقایسه باچربی وپروتئین برای سوختن به اکسیژن کمتری نیازدارد.وانرزی کمتری برای هضم ازشمابه هدرمیرود.استفاده کافی ازکربوهیدراتهاشماراقادربه شدیدتروبهتر ورزش کردن خواهدکرد.
كربوهیدرات ها به دو گروه ساده و پیچیده
تقسیم می شوند كه تاثیرات متفاوتی نیز بر كارایی بدن و میزان قند خون و
چربی بدن دارند.كربوهیدرات ها اولین منبع تولید انرژی در بدن محسوب می
شوند. بدن كربوهیدرات ها را به گلوكز تبدیل كرده و در كبد و بافت های
عضلانی ذخیره می كند تا برای فعالیت های شدید و كوتاه مدت (فعالیت های
هوازی) از آن استفاده كند. كربوهیدرات های ساده مانند نان سفید، شیرینی
جات، آب نبات ، قند و شكر باید به مقدار خیلی كم مصرف شوند و بیشتر از
كربوهیدرات های پیچیده ( نان سبوس دار، ماكارونی، سیب زمینی، سبزیجات، برنج
و جو ) استفاده شود. زیرا كربوهیدرات های ساده به سرعت هضم شده و انرژی
فوری ایجاد می كنند و انرژی حاصل از آنها برای مدت طولانی نیز حفظ نمی شود.
همچنین مقدار اضافی كربوهیدرات های ساده سریعا به چربی تبدیل می شوند.
بنابراین باید در مصرف آنها دقت كرد. حدود60- 55% از انرژی روزانه
ورزشكاران رزمی كار باید از كربوهیدرات ها تامین شود.
میان وعده های غنی ازکربوهیدراتها:موز"ماست شیرین"کشمش"آبمیوه"میوه های خشک شده"نوشیدنیهای ورزشی"بیسکویت...
پروتئین ها
پروتئین ها از اسیدهای آمینه تشكیل شده اند و
در واقع اسیدهای آمینه واحد های ساختمانی پروتئین ها را تشكیل می دهند .
پروتئین ها برای انجام اعمال حیاتی بدن بسیار ضروری هستند به عنوان مثال
پروتئین ها در ساختمان عضلات و بافت ها ، هورمونها ،آنزیم ها ،سیستم ایمنی
و... نقش مهمی دارند. برخی از اسیدهای آمینه مانند اسیدهای آمینه شاخه
دار(والین،لوسین. ایزولوسین) و ال-گلوتامین در افرادی كه تمرینات ورزشی یا
فعالیت های بدنی زیاد انجام می دهند، به دلیل نقشی كه در جلوگیری از بروز
تحلیل عضلانی و تقویت سیستم ایمنی دارند . بسیارحائز اهمیت می باشند.
دریافت
بیش از حد پروتئین بی فایده است. یك فرد رزمی كار نیازی به مقادیر خیلی
زیاد پروتئین ندارد، زیرا پروتئین برای ساخت، ترمیم و رشد عضلات استفاده می
شود و به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار نمی گیرد. پروتئین های
whey تغلیظ شده یا ایزوله شده ارزش بیولوژیكی بالاتری نسبت به سایر انواع
پروتئین ها دارند و تقریبا حاوی 50% اسیدهای آمینه شاخه دار و غنی از
گلوتامین هستند. سایر منبع پروتئین مانند گوشت ها، تخم مرغ و سویا نیز ارزش
بیولوژیك بالا دارند. مصرف اینگونه پروتئین ها به فرد اجازه می دهد كه با
وجود مصرف مقادیر كمتر از آن ها بتوانند نیاز بدن را فراهم كرده و كالری
كمتری نیز وارد بدن كنند به عبارتی مصرف این پروتئین ها می تواند به
نگهداری وزن نیز كمك كند.
زمانیکه
به عنوان منبعmaintenance انرژي بكار رود پروتئین در رشد،نگه داری و ترمیم
بافتهای بدن دخالت دارد.بر خلاف کربوهیدراتها یک سوخت گرانبها و کم بازده
به شمار می آید.از آن جهت گرانبها محسوب می شود که به خاطر مصرف شدن به
عنوان سوخت، پروتئین نخست باید به کربوهیدرات یا چربی تبدیل شود که مستلزم
صرف انرژی و تولید سموم است.شما برای دفع سموم آب را از دست می دهید که
میتواند به کم آبی(دهیدراسیون) منجر شود که خطری برای ورزشکاران است.از آن
جهت کم بازده است که استفاده از پروتئین به منظور تأمین انرژی با نقش
اولیه پروتئین یعنی رشد،نگهداری و ترمیم بدن سازگار نیست.
از
آنجا که بدن ورزشکاران کمی بیشتر در معرض آسیب و جراحت می باشد،نیاز
ورزشکار به پروتئین کمی بیشتر از یک فرد غیر ورزشکار است.در صورتی که
ورزشکار به برنامه های پرورش اندام و افزایش حجم عضله می پردازد،نیاز به
پروتئین بیشتری دارد.برای ورزشکاران استقامتی پروتئین نقش یک باک سوختی
ذخیره و به عنوان پشتیبانی کربوهیدراتها سوخت اصلی را ایفا می کند.در
کتب،توصیه میشود که یک ورزشکار در حال رشد حدود5/1 گرم پروتئین به ازای هر
کیلوگرم از وزن بدن مصرف کند.استفاده از یک رژیم متعادل نیاز پروتئینی
ورزشکار را تأمین میکند و نیازی به مکمل های پروتئینی وجود ندارد.مصرف
زیاد پروتئین میتواند با افزایش ازت،اوره و آمونیوم موجب ضعف شدید گردد.در
ورزشکارانی که فراورده های گوشتی و لبنی را مصرف نمی کنند یا رژیم های خاص
گیاهخواری دارند ممکن است نیاز به پروتئین تأمین نشود.بهترین گوشت برای تولیدپروتئین به ترتیب گوشت گاو گوساله گوسفندوبعدبره می باشد.
به هر حال همیشه باید این 8 نکته را مد نظر قرار داد که رشد عضلانی با خوردن غذاهای پر پروتئین افزایش نمی یابد بلکه ورزش است که باعث بزرگی عضلات میگردد.
چربی ها
با
وجود آنکه اغلب ورزشکاران تلقی نامناسبی از چربی دارند،شما باید بدانید
که چربی یک ماده مغذی ضروری است و نقشهای حیاتی زیادی را ایفا می کند.
چربی پوست و بدن را تشکیل می دهد.
از طریق ساخت هورمونها بدنتان را تنظیم میکند.
به حالت عایق و محافظ برای احشای داخلی عمل میکند.
به ترمیم بافتهای آسیب دیده و جنگ با عفونت ها کمک میکند.
منبعی برای انرژی است.
چربیها
راهی برای ذخیره انرژی در بدن هستند.چربیها را به عنوان یک باک ذخبره در
نظر بگیرید.شما دوست دارید که سوخت ذخیره کافی داشته باشید ولی یک باک
سنگین به قیمت از دست رفتن سرعت و قدرت شما تمام می شود.
ورزشکاران تقریبأ به همان اندازه افراد غیر ورزشکار به چربی نیاز دارند.ولی از آنجا
که ورزشکاران به کالریهای بیشتری نیازمندند و باید نیاز مضاعف خود به
کالری را از کربوهیدرتها تأمین کنند،درصد توصیه شده کالری از چربی کمتر
است(25-20 درصد برای ورزشکارران در مقابل 30-20درصد برای غیرورزشکار)
مایعات والکترولیتها
ورزشکاران به نوشیدن
مایعات و الکترولیتهای اضافی نیاز دارند تا بدنشان را سرد نگه دارند.یک
فرد بزرگسال متوسط باید در روز10- 8 لیوان مایعات مصرف نماید.نیاز شما به
مایعات ممکن است در زمان بیش از یک ساعت فعالیت در گرما به دو یا حتی سه
برابر افزایش بیابد حتی در روزهای خنک و فعالیت های کوتاه مدت شما باید
بیشتر از یک فرد غیر ورزشکار بنوشید.بعدازتمرین خوردن مائشعیرتوصیه می شود.
ویتامین و املاح
زمانی
که انرژی بیشتری مصزف کنید،نیاز شما به بسیاری از
ویتامین های خانوادهB که به بدن در سوختن کربوهیدراتها کمک میکنند در غلات
و حبوبات یافت میشود.ویتامین های B و آنهایی که به پردازش پروتئینی ها
یاری میرسانند در فراورده های گوشتی و لبنی وجود دارند،بنابراین شما می
توانید از طریق خوردن بیشتر این غذا با یک تیر دو نشان بزنید و افزایش
نیاز خود به انرژی را رفع کنید.پرتقال"انگور"سیب"اناروگریپ فروت رامی توان مثال زد.
آیااستفاده ازمکملهاضروری است؟
بیشتر متخصصین تغذیه
معتقدند که غذا بهترین منبع مواد مغذی است.در صورتی که غذاهای متنوعی از
غلات،سبزیجات،میوه جات،لبنیات و گوشت مصرف کنید،به قرص های ویتامین و مواد
معدنی نیاز پیدا نمی کنید.با این وجود در صورتی که نوعی بیماری یا
نیازهای تغذیه ای خاصی دارید که با منابع معمول غذایی قابل رفع نیست یا
اینکه اصولاً از یک نوع مواد غذایی خاص استفاده نمی کنید(مثلاً از شیر تا
سایر محصولات لبنی مصرف نمی کنید). ممکن است مکمل برای شما سودمند باشد.افرادی که به خوردن شیرآلرژی دارند یاازشیر ومحصولات آن خوششان نمی آید.واز گیاهان باکلسیم فراوان مثل اسفناج کلم وباقالا میل نمی کنند.استفاده از مکمل توصیه می شود.امابه طورکلی استفاده ازغذاهای سالم وطبیعیتربسیارمفیدتروکارآمدتروبدون اثرات سوءخواهد بود%
نقش آب دربدن
شما
بدون غذا چند هفته،بدون آب چند روز و بدون اکسیژن چند دقیقه میتوانید
زنده بمانید،به عبارت دیگر بجز اکسیژن آب مهمترین عنصریست که در بدنمان
داریم.
بدن
شما از70-55 درصد آب تشکیل شده و تقریباً 90-80 درصد خون را آب تشکیل می
دهد.آب تقریباً در تمام روندهای حیاتی بدن دخیل است.کمبود آب میتواند به
تغییرات ذهنی و فیزیکی منجر شود.آب نقش های زیر را ایفا میکند:
با شستن سمومی که در طی زندگی عادی تولید میشود،بدن را پاک میکند.
زندگی مفاصل را تأمین میکند.
پوست را از خشکی محافظت می نماید.
هیدراسیون احشاء داخلی را حفظ میکند.
دمای بدن را کنترل مینماید.
وقتی
بدن گرم میشود،آب به شکل عرق از پوست دفع میگردد.این مساله خوب است چرا
که عرق از پوست شما تبخیر میشود و بدن شما سرد میشود.در واقع یک
Air-Conditioner در بدن شما وجود دارد ولی برای اینکه این سیستم به کار
خود ادامه دهد،نیاز به جبران آب از دست رفته بدن دارید.اگر به اندازه کافی
و در حد جبران عرق از دست رفته آب ننوشید،خون غلیظ شده و جریان خون کند
میشود این امر باعث میگردد که فشار بروی قلب وارد شود.در صورتی که کمبود
مایع زیاد باشد،بدن شما به اندازه کافی آب برای تولید عرق ندارد.در این
نقطه درجه حرارت بدن میتواند تا حد خطرناکی بالا برود.